Het Jeugd, Zorg en Veiligheid Afsprakenstelsel

Definitief

Deze site beschrijft het Jeugd Zorg en Veiligheid Afsprakenstelsel. In het jeugd-, zorg- en veiligheidsdomein is het doel om samenwerking moeiteloos en voor iedereen toegankelijk te maken. Anders samenwerken moet leiden tot meer vertrouwen, betere betrokkenheid van burgers, een evenwichtigere werkverdeling en effectievere oplossingen.

We noemen dat: ‘Samen onder Handbereik: netwerksamenwerking onder de vingertoppen’. Die Ambitie deelden we op in 3 doelen:

1. We zorgen voor praktische, betrouwbare en de-escalerende informatie waarmee de burger zelf inzicht kan krijgen in problemen en deze zelfstandig kan aanpakken, om de zelfredzaamheid van burgers te vergroten. We noemen dit preventie voor de burger.
2. We zorgen ervoor dat burgers inzicht en invloed hebben op hun situatie, de status en betrokkenen in de samenwerking én op de hulp die wij bieden. Zo komen de burger en diens behoeften centraal te staan en houdt de burger de regie over diens leven of kan die terugpakken. We noemen dit transparantie voor de burger.
3. We zorgen dat burgers en professionals vanuit totaaloverzicht van de behoeften van het gezin kunnen onderzoeken, beslissen en handelen, zodat aan de echte oorzaken wordt gewerkt en in de juiste volgorde. Om op basis van een gezamenlijke en integrale informatiepositie en taxatie/diagnose/analyse over het gezin te komen tot een gezamenlijk besluit en een plan dat ook daadwerkelijk gecoördineerd wordt uitgevoerd door alle deelnemers.

Waarom een afsprakenstelsel?

Samen onder Handbereik is ontstaan vanwege de ervaren knelpunten in de huidige, verkokerde werkwijze binnen het sociaal domein, waar professionals en burgers beperkt overzicht en regie hebben. De ambitie van Samen onder Handbereik is een toekomstbestendige, transparante en effectieve samenwerking, met de burger en ketenpartners digitaal ondersteund binnen één netwerk.

Traditioneel wordt er gewerkt volgens een estafettemodel, waarbij informatie bilateraal tussen twee ketenpartners wordt uitgewisseld als volledige datasets, in vaste volgordes. Dit model leidt tot gesloten informatieketens, waarbij gegevens worden gekopieerd, hergebruikt en niet bij de bron geraadpleegd. Daardoor ontstaat een grote afhankelijkheid tussen berichten en weinig flexibiliteit om het proces aan te passen aan de dynamische realiteit van de werkvloer.

Waarom is dit een probleem?

• Professionals hebben onvoldoende integraal inzicht in de actuele situatie, omdat informatie versnipperd is en via kopieën wordt gedeeld.
• Dit leidt tot hoge administratieve lasten doordat meerdere keren dezelfde gegevens moeten worden aangeleverd.
• Er is sprake van vertraging en inefficiëntie in samenwerking doordat processen streng opeenvolgend verlopen en afhankelijk zijn van de voortgang bij andere partijen.
• Burgers hebben geen transparantie, regie of inzicht in hun eigen dossiers en het samenwerkingsproces en worden daardoor onvoldoende betrokken.
• Door misinterpretatie van privacywetgeving zijn er terughoudendheden ontstaan ten aanzien van noodzakelijke gegevensdeling, met als gevolg dat relevante signalen niet tijdig gedeeld. worden.
• De bestaande systemen en werkwijzen sluiten onvoldoende aan op de behoeften van zowel professionals als burgers aan overzicht, regie en preventieve ondersteuning.
• De samenwerking verloopt vaak reactief, met onvoldoende digitale ondersteuning, wat leidt tot verkokering en het ontbreken van netwerkverband in de samenwerking.
• Het estafettemodel is technisch en procesmatig verouderd en sluit niet aan bij de dynamische praktijk en netwerkstructuren van de huidige samenwerking.
• Beperkte digitale ondersteuning en verkokering in processen belemmeren snelle en effectieve samenwerking.

Traditionele samenwerking is grotendeels bilateraal, statisch en niet gericht op gezamenlijke regie, wat de effectiviteit beperkt.

Samen onder Handbereik biedt een oplossing door een gebeurtenisgestuurd netwerkmodel en digitale infrastructuur, waarin gegevens bij de bron blijven, samenwerking in integrale netwerken plaatsvindt en burgers meer regie krijgen over hun gegevens. Dit maakt samenwerking flexibeler, transparanter, efficiënter en sluit beter aan op de praktijk van professionals en burgers.

Wat levert het afsprakenstelsel op?

Samen onder Handbereik biedt de volgende voordelen en meerwaarde:

• Maakt uniforme, transparante en betrouwbare samenwerking tussen ketenpartners mogelijk binnen het sociaal domein.
• Bevordert werken op basis van gemeenschappelijke principes, standaarden en afspraken, wat interoperabiliteit vergroot en versnippering minimaliseert.
• Creëert een gelijk speelveld voor leveranciers en ketenpartners door gebruik van open, overheid brede en internationale standaarden; dit vereenvoudigt samenwerking, verlaagt kosten en vergroot toekomstbestendigheid.
• Faciliteert gestandaardiseerde informatie-uitwisseling via afspraken over berichtformaten, uitwisseling, toegangsverlening, identificatie, authenticatie en autorisatie.
• Biedt zekerheid dat gegevens veilig, zorgvuldig en doelgericht gedeeld worden binnen privacywet- en regelgeving.
• Ondersteunt het netwerkmodel van Samen onder Handbereik, waardoor informatie gebeurtenisgestuurd gedeeld wordt en ketenpartners flexibel kunnen reageren.
• Zorgt voor gezamenlijke regie over hulpverleningstrajecten door transparantie in rollen, taken, bevoegdheden en processen.
• Maakt het mogelijk burgers beter te betrekken en regie te geven door afspraken over transparantie, inzage en participatie.

Kortom: Samen onder Handbereik levert een uniform en toekomstbestendig afsprakenstelsel waarin professionals en burgers veilig, efficiënt en betrokken kunnen samenwerken, ondersteund door moderne architectuur en erkende standaarden.

Wat is de kern van het afspraken stelsel?

De kern van het afsprakenstelsel van Samen onder Handbereik is het creëren van een gezamenlijke, federatieve structuur waarin meerdere ketenpartners - uit jeugdhulp, zorg en veiligheid - op een uniforme, veilige en betrouwbare wijze informatie kunnen uitwisselen en samenwerken. Belangrijke elementen zijn:

• Uniforme afspraken over gegevensdefinities en berichtvormen, zodat gegevens betekenisvol, eenduidig en herbruikbaar zijn in verschillende contexten en systemen.
• Een gedeelde governance, waarin beslissingen worden genomen door een breed gedragen netwerk van betrokken partijen met duidelijke samenwerkingsafspraken en procesafspraken.
• Gestructureerde rollen en verantwoordelijkheden, inclusief het aanwijzen van regisseurs en afspraken over gegevensbeheer, privacy en beveiliging.
• Gebruik van open en landelijke standaarden voor interoperabiliteit, beveiliging, authenticatie, autorisatie en gegevensuitwisseling (zoals API’s, CloudEvents, ebMS).
• Een event-driven netwerkmodel, waarbij informatie realtime en contextueel wordt gedeeld aan alle relevante partners zonder de rigiditeit van het klassieke estafette model.
• Veilige en gecontroleerde toegang tot gegevens, waarbij rol-, doel- en contextafhankelijke toegangsrechten worden gehanteerd, ondersteund door moderne autorisatieprincipes.
• Participatie van burgers door transparantie, inzage en mogelijkheid tot actieve betrokkenheid in het samenwerkingsproces.

Dit samenstel van afspraken zorgt voor een toekomstbestendig, flexibel en schaalbaar kader waarmee ketenpartners effectief en conform wet- en regelgeving kunnen samenwerken en informatie digitaal uitwisselen binnen het sociaal domein.

Hoe werkt het stelsel?

Het stelsel van Samen onder Handbereik werkt volgens een modern event-driven netwerkmodel, waarbij ketenpartners op een gedecentraliseerde wijze informatie uitwisselen en samenwerken in (quasi) real-time. Belangrijke kenmerken van het functioneren zijn:

• Gebeurtenissen (events): In plaats van volledige berichten worden veranderingen of gebeurtenissen vastgelegd en gedeeld. Dit maakt het mogelijk dat alleen relevante veranderingen worden verzonden, wat de hoeveelheid communicatie en vertragingen reduceert.
• Event hub en event stores: Een centrale voorziening registreert en beheert de gebeurtenissen in een onveranderlijke en chronologische wijze. Deze voorziening vormt een index waar ketenpartners actuele gebeurtenissen kunnen opzoeken en volgen.
• Decentralisatie en autonomie: Ketenpartners zijn verantwoordelijk voor het melden van relevante gebeurtenissen, het aanbieden van gegevens via API’s en het hanteren van autorisatie en authenticatie binnen eigen grenzen.
• Drijvend door de drie volgende patronen:
  • Aanvragen en leveren van diensten: Ketendistributie van opdrachten en antwoorden via afgesproken API’s.
  • Melden en ophalen van gebeurtenissen: Ketenpartners melden hun acties als gebeurtenissen, anderen kunnen deze ophalen en hun processen hierop afstemmen.
  • Inzien en delen van gegevens: Momenteel beschikbare gegevens kunnen via API’s gestructureerd en beveiligd worden ingezien.
• Autorisatie en authenticatie: Toegang tot gegevens en diensten wordt strikt geregeld via digitale identificatie, autorisatie en logging. Hierbij worden rollen en doelbinding in acht genomen, zodat gegevens veilig en privacy-vriendelijk gedeeld worden.
• Gedragsregels en coördinatie: Regisseurs en samenwerkingsverbanden zorgen voor opgaven, afspraken en sturing binnen het netwerk, inclusief regie over de samenwerking en verantwoordelijkheden.
• Koppeling aan lokale systemen: De samenwerking wordt in de eigen werkprocessen van ketenpartners ondersteund, waarbij digitale functies en gebeurtenissen naadloos in eigen systemen worden geïntegreerd.

Het stelsel werkt als een gedecentraliseerd, event-gedreven samenwerkingsnetwerk waarin actuele gebeurtenissen centraal worden opgeslagen en ontsloten, en ketenpartners flexibel, veilig en transparant op deze gegevens kunnen reageren.

Wat betekent het stelsel in de praktijk?

Hier komen beschrijvingen van casussen door professionals over de huidige situatie en werkwijze en hoe deze zou het kunnen zijn.

Hoe verhoudt het stelsel zich tot andere stelsels?

Het Samen onder Handbereik afsprakenstelsel sluit waar mogelijk aan op en hergebruikt waar mogelijk bestaande overheidsbrede en zorgspecifieke stelsels en stelselvoorzieningen. Samen onder Handbereik positioneert zich als een verbindend sociaal domeinstelsel dat functioneel, organisatorisch en technisch integreert met bestaande overheid- en zorgstelsels en landelijk beschikbare voorzieningen, om zo samenwerking en gegevensuitwisseling breed en flexibel mogelijk te maken in het jeugd-, zorg- en veiligheidsdomein.

Welke ontwikkelingen zijn relevant voor het stelsel?

Voor het jeug-, zorg- en veiligheidsdomein zijn de volgende maatschappelijke ontwikkelingen van belang.

Maatschappelijke ontwikkelingen

Politiek bestuurlijke ontwikkelingen

De beleidskaders uit het verleden t.a.v. Jeugd, Zorg en Veiligheid zijn verwoord in de volgende programma’s en agenda’s.